طبقه بندی انواع مدارس کشور به چه صورت است؟

0 258

در ایران چند نوع مدرسه داریم؟ جالب است بدانید در کشور ما نزدیک به 40 دسته بندی از مدارس مختلف داریم، اما اکثر افراد جامعه ما از این دسته بندی ها اطلاعات درستی ندارند. برای خانواده هایی که به دنبال مدرسه مناسبی برای فرزندشان می گردد، شناخت انواع مدارس کشور اهمیت دارد. در ادامه به معرفی طبقه بندی مدارس در ایران می پردازیم و آن ها را بررسی می کنیم.

انواع مدارس کشور

بین 80 تا 85 درصد از تنوع مدارس را غیرانتفاعی و دولتی تشکیل می دهد و 15 تا 20 درصد باقیمانده را مدارس دیگر تشکیل می دهند. بعد از اینکه درمورد انواع مدارسی که در کشور هست تحقیق کردید، برای انتخاب یک مدرسه خوب باید معیارهای مناسب و قوی داشته باشید، به همین دلیل بهتر است علاوه بر این نوشته، مقاله “بهترین مدرسه برای فرزندم کدام است؟” را هم بخوانید، تا معیارهای مناسبی برای انتخاب بهترین مدرسه پیدا کنید.

1. مدارس دولتی

بین انواع مختلف مدارس در کشور مدارس دولتی بیشترین تعداد را دارند، آن ها را می توان در دو بخش تقسیم بندی کرد:

  1. یک نوبته
  2. دو نوبته: این مدارس برای مناطقی هستند که جمعیت زیادی دارند، عموما در مناطق محروم، این مدارس دیده می شوند.

مدارس دولتی هم مثل مدارس غیرانتفاعی انواع مختلفی دارند، و قبل از انتخاب این مدارس حتما باید تحقیقات میدانی مناسب و کاملی انجام دهید. در مدارس دولتی، معلمین استخدامی یا حق التدریس آموزش و پرورش تدریس می کنند و آموزش و پرورش برای آن ها دوره های ضمن خدمت برگزار می کند، از این حیث معلمان مدارس دولتی آموزش های آموزش و پرورش را پشت سر می گذارند. معلم ها اغلب فارغ التحصیلان دانشگاه فرهنگیان درس خوانده اند.

در مدارس دولتی غربالگری وجود ندارد، ولی در مدارس غیرانتفاعی غربالگری وجود دارد، بعضی مدارس غیرانتفاعی فقط بخاطر ثروتمند بودن خانواده دانش آموز را ثبت نام می کند و بعضی از مدارس دانش آموز را بخاطر تحصیلات پدر و مادر ثبت نام می کنند. اما در مدارس دولتی دانش آموزان از همه اقشار جامعه هستند و مهارت های اجتماعی شان افزایش پیدا می کند. اما یکی از ضعف های مدارس دولتی اینست که هدایت تحصیلی برای دانش آموزان ندارند.

مدرک تحصیلی یک مشاور در مدارس دولتی لیسانس است، این نشان می دهد ممکن است اگر فرزند شما اختلال یادگیری، بیش فعالی، عدم تمرکز یا مشکلاتی از این دست داشته باشد، مورد توجه کادر مدرسه قرار نگیرد و آن ها معتقد باشند که این دانش آموز یادگیری پایینی دارد. درصورتی که این مشکلات اگر به موقع شناسایی شوند، به راحتی قابل حل هستند و دانش آموزان بعد از حل این مشکلات به موفقیت های چشمگیری می رسند.

بکته ای که باید به آن توجه کنید اینست که در حالت کلی شاید خیلی تفاوتی وجود نداشته باشد که شما فرزندتان را در یک مدرسه دولتی ثبت نام کنید یا غیر دولتی، در کلاس های تمام مدارس برخی از شاگردان درس خوان هستند و برخی ضعیف و این ها به دلیل شکل کلاس های عمومی مدارس است، زیرا معلم در کلاس یک طرح درس مشخص دارد و موظف است تا پایان سال کل کتاب درسی را با یک شیوه تدریس به همه دانش آموزان درس دهد.

درصورتی که همه شاگردان سطح یادگیری یکسانی ندارند، حتی ممکن است برخی از شاگردان با روش تدریس معلم ارتباط برقرار نکنند و درس به نظرشان سخت و غیر قابل یادگیری بیاید و در نتیجه این دانش آموز جز شاگردان ضعیف به حساب بیاید. درصورتی که اگر معلم شخصا برای همین دانش آموز تدریس می کرد و شیوه تدریسش را بر اساس سیستم فکری و یادگیری او تنظیم می کرد، این دانش آموز هم می توانست نمرات خوبی بگیرد.

برای اطلاعات بیشتر در این زمینه و نقشی که یک معلم مدرسه در روند یادگیری شاگردانش دارد، مقاله : “چرا یک معلم مدرسه (به تنهایی) نمی‌تواند نقش پررنگی در یادگیری دانش‌آموز داشته باشد؟” را بخوانید.

2. مدارس غیرانتفاعی

مدارس غیر انتفاعی یکی از پرطرفدارها بین انواع مدارس در کشور است، این مدارس چند دسته هستند:

  1. مدارسی که در سطح مدارس دولتی تدریس می کنند
  2. دو زبانه هستند
  3. چند زبانه : خودشان را بین المللی می نامند.

آموزش در مدارس غیر انتفاعی نوع اول تفاوت خاصی با مدارس عادی ندارند، این مدارس برای گرفتن هزینه های اضافی تشریفات مدرسه را اضافه می کنند. مدارس غیرانتفاعی بخاطر مسائل مالی که دارند، قراردادهایشان را با کادر آموزشی نه ماهه می بندند و تغییرات زیادی در کادر آموزشی آن ها وجود دارد.

اما در مدارس غیر انتفاعی لزوماً معلمان، استخدامی های آموزش و پرورش نیستند. مدارس غیرانتفاعی معلمان خود را از بین متقاضیان تدریس که تحصیلات مرتبط دارند یا سابقه تدریس دارند انتخاب می شوند. مدارس غیرانتفاعی بخاطر محدود بودن هزینه ها با کادر آموزشی خود قراردادهای 9 ماهه می بندد، به همین دلیل ممکن است که هر ساله کادر آموزشی و معلمان تغییر کنند.

مدارس غیرانتفاعی برای والدینی که شاغل هستند و دیر به منزل می آیند، گزینه های مناسبی است، زیرا دانش آموز تا حدود ساعت 3 یا 4 بعدازظهر در مدرسه است. برای اطلاعات بیشتر درمورد ثبت نام این مدارس مقاله “شرایط ثبت نام مدارس غیرانتفاعی” را بخوانید.

از بین مدارس غیرانتفاعی دوزبانه و چندزبانه هم آن مدارسی که شهریه خیلی بالایی دارند، بودجه بندی آموزشی بالا دارند می توانند کادر آموزشی حرفه ای استخدام کنند. معلمان برخی از این مدارس مدارک فوق لیسانس یا دکتری دارند. همچنین معلمان زبان این مدارس علاوه بر تحصیلات عالی مرتبط با زبان انگلیسی در خارج از کشور تحصیل کرده اند و با فرهنگ انگلیسی آشنایی دارند.

اما در حالت کلی نمی توان همه مدارس غیرانتفاعی را به یک شکل دید، برای انتخاب از بین مدارس غیرانتفاعی حتما باید تحقیقات میدانی انجام داد و علاوه بر صحبت با مدیر، ناظم و معلمان مدرسه، باید با والدین دیگر دانش آموزان صحبت کنید و مطمئن شوید کادر مدرسه هر سال در حال تغییر نیستند و والدین و دانش آموزان از کیفیت کار مدرسه راضی هستند.

والدینی که به دنبال ثبت نام دانش آموزان خود در مدارس غیرانتفاعی گران قیمت هستند، احتمالا هدف شان اینست که شرایط تحصیل فوق العاده ای را برای فرزندشان فراهم کنند، اما متاسفانه دیده می شود در برخی از این مدارس نمرات و مدارکی که به شاگردان داده می شود کاذب است. معلمان و کادر آموزشی برخی از این مدارس اطلاعات غلط درمورد سطح درسی دانش آموز، به والدین اش می دهند تا آن ها را جذب کنند. حتی کادر روانشناسی و مشاوره خیلی از این مدارس گران قیمت ضعیف است و نمی توانند اختلالات عادی و قابل حل دانش آموزان را ردیابی کنند و مدرسه فقط جنبه بیزینسی دارد.

والدین بجای ثبت نام فرزندانشان در مدارس غیرانتفاعی گرانقیمت، آن ها را در مدارس ارزانتر ثبت نام کرده اند و بجای آن برای هر درس معلم خصوصی گرفته اند.والدین هر مدرسه ای را انتخاب می کنند باید مطمئن باشند که پایه درسی فرزندشان در مدرسه تقویت شود، بهتر است گاهی خودتان از فرزندتان درس بپرسید، یا از او بخواهید آزمون های آزمایشی شرکت کند، یا برای او کتاب های کمک آموزشی بخرید و ببینید که آیا از پس حل کردن سوالات این کتاب ها بر می آید یا نه؟

شاید انجام این کارها برای شما سخت باشد، اما پایه درسی فرزندتان مسئله بسیار مهمی است، بهتر است یک معلم خصوصی در کنار فرزندتان باشد تا بتواند با سنجش پایه درسی او و اندازه گیری توانایی اش، در جهت تقویت درسی به او کمک کند.

البته همانطور که گفته شد در یک کلاس عمومی حتی اگر معلم خوب هم باشد، نمی تواند روش تدریسش را با یادگیری همه دانش آموزان وقف بدهد و ممکن است که یک سری از دانش آموزان با روش تدریس او ارتباط برقرار نکنند و در کلاس متضرر شوند. حالا تصور کنید یک معلم کم تجربه در یک کلاس عمومی که قرار است نمرات دانش آموزان را بصورت کاذب بدهند، چقدر تاثیر بدی روی آینده تحصیلی و موفقیت فرزند شما دارد.

برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید مقاله: “اهمیت انتخاب معلم خصوصی توانمند و حرفه ای در تدریس و تاثیر آن بر روان فرزندان” را بخوانید.

4. مدرسه تیزهوشان

مانند مدارس نمونه دولتی از پایه هفتم و دهم پذیرش دارند و ثبت نام دانش آموزان، آزمون هایی را برگزار می کنند که شامل سوالات استعداد تحلیلی و سنجش هوش هستند. برای همین دانش آموزانی که از ضریب هوشی بالایی برخوردارند و می توانند تحت فشارهای شدید، درس بخوانند، می توانند در این مدارس قبول شوند،

در مدارس تیزهوشان با دانش آموزان مثل دانشجو برخورد می شود و انتظارات بالایی از آن ها دارند. کتاب هایی که در این مدارس تدریس می شوند، کتاب هایی علاوه بر کتاب های درسی مدارس عادی است و ساعات درسی نیز بیشتر از مدارس عادی می باشد. برای دریافت اطلاعات بیشتر می توانید مقاله “همه چیز درباره شرایط ثبت نام مدارس تیزهوشان + نحوه برگزاری آزمون” را مطالعه کنید.

مدارسی مثل فرزانگان، علامه حلی، سمپاد، شایستگان و… جز مدارس تیزهوشانی هستند که کادر آموزشی خاص و قوی دارند، به عنوان مثال معلم ریاضی این مدارس دکتری ریاضیات دارد. این مدارس جزء بهترین مدارس کشور به حساب می آیند، اما این دلیل نمی شود که شما برای ورود به اینگونه مدارس خاص به فرزندتان فشار وارد کنید، بهتر است مدرسه مناسب برای فرزندتان را براساس توانایی ها و علاقه مندی های خود او انتخاب کنید.

همانطور که در مورد مدارس نمونه دولتی گفته شد، متاسفانه در هیچکدام از مدارس دولتی و غیرانتفاعی برنامه ای برای آماده کردن دانش آموز برای ورود به مدارس خاص وجود ندارد. برای همین بهتر است شما به عنوان والدین، از یک معلم خصوصی که تعداد شاگردان زیادی داشته که در آزمون تیزهوشان و نمونه قبول شده اند و قادر است، با یک برنامه ریزی درست فرزند شما را راهنمایی کند، کمک بگیرید.

5. مدارس تطبیقی چه مدارسی هستند؟

ایرانی هایی که مدتی خارج از کشور زندگی کرده اند ولی حالا آمده اند ایران فرزندانشان را در این مدارس ثبت نام کرده اند. ممکن است این دانش آموزان از لحاظ زیان مادری یا زبان فارسی مشکل داشته باشند. کار مدارس تطبیقی این است که بخش آموزش ایران را با خارج از کشور هماهنگ کنند. گاهی اوقات دانش آموزان موقت آنجا هستند و دوباره می روند خارج از کشور.

این مدارس از لحاظ درسی سطح سازی می کنند، مثلا در بعضی کشورها ضرب و تقسیم در کلاس چهارم تدریس می شود اما در ایران در کلاس سوم، مدارس تطبیقی این ناهماهنگی های درسی را تنظیم می کنند. همینطور معلم های خوب و کارکشته ای در این مدارس تدریس می کنند.

6. مدرسه برای ایرانی های خارج از کشور

برای فرزندان سفیرها و کاردان ها و ایرانی هایی که در خارج از کشور زندگی می کنند، اما تابعیت خارجی ندارند. تعداد دانش آموزان این مدارس کم هستند و آموزش در آن ها خیلی باکیفیت است. این مدارس ایرانی در اکثر کشورها وجود دارند.

7. مدارس هیئت امنایی یکی از انوع مدارس کشور

مدرسه هیئت امنایی یعنی چه؟ چهارچوب آموزشی مدارس هیئت امنایی هم مانند بقیه مدارس عادی توسط آموزش و پرورش تعیین می شود، اما بخش مالی و مدیریت شان توسط اولیا و مردم اداره می شود. این مدارس از تجهیزات آزمایشگاهی باکیفیتی برخوردارند و کارگاه های خوب و باکیفیتی را برای دانش آموزان برگزار می کنند.

همینطور کارگاه های مهارتی برای والدین برگزار می کنند و همچنین این مدارس آزمون ورودی ندارند اما برای ثبت نام سختگیری هایی از لحاظ معدل دارند. در حالت کلی می توان گفت این مدارس کیفیت بالایی دارند، اما باید برای انتخاب این مدارس تحقیقات کامل و مناسبی انجام داد. اغلب مدارس هیئت امنایی از عنوان مدارس خیرساز هم شناخته می شوند.

8. مدارس اقلیت های دینی

مدارس اقلیت های دینی اغلب بصورت دولتی هست و علاوه بر مفاد درسی تصویب شده توسط آموزش و پرورش، کتاب های دینی و هدیه های آسمانی شان مربوط به دین و مذهب خودشان است، در برخی از مدارس مثل مدارس ارمنی ها، ادبیات ارمنی هم جز کتب درسی است.

9. مدارس بزرگسالان

این مدارس برای کسانی است که سن بالایی (بالاتر از حد مجاز برای هر پایه تحصیلی) دارند و به هر دلیلی تحصیل نکرده اند، است. کلاس های مدارس بزرگسالان معمولا عصرها تشکیل می شود. در هر منطقه یا هر سه منطقه یک مدرسه بزرگسالان وجود دارد.

این مدارس معمولا کلاس های حضوری زیادی در طول یک سال تحصیلی برگزار نمی کنند و اغلب چکیده درس ها تدریس می شود و فقط روی دروسی مثل ریاضی، فیزیک، شیمی تمرکز می شود.

10. مدارس تجربی یا رشدی چه مدارسی هستند؟

برنامه ریزی مدارس رشدی برحسب مهارت است و قصد دارند بیشتر مهارت های دانش آموزان خود را بالا ببرند، همینطور شیوه ثبت نام آن ها بصورت مختلط است، اگر فرزند خود را در این مدارس ثبت نام کنید، باید انتظار داشته باشید، مهارت های زندگی و اجتماعی او بالا برود و آموزش دیدن به صورت جدی، به طوری که در مدارس عادی هست، را تجربه نکند.

بیشتر خانواده هایی که حس می کنند فرزندشان توانایی یادگیری پائین تری دارد و نمی خواهند تحت فشارهای آموزش قرار بگیرد، او را در مدارس رشدی ثبت نام می کنند. اما این والدین حتما در نظر دارند که در کنار مدرسه برای فرزندشان معلم خصوصی بگیرند، زیرا معلم خصوصی می تواند روش تدریس خود را با توانایی ها و قدرت یادگیری شاگردش تنظیم کند تا این دانش آموز بخوبی دروس را یاد بگیرد. برخی از این دانش آموزان با گرفتن یک معلم خصوصی خوب و موثر می توانند برای پایه ششیم وارد مدرسه معمولی شوند.

شعار مدارس تجربی اینست که مدرسه باید نمونه واقعی جامعه باشد. کودکان در این مدارس تحت فشار یادگیری دروس بصورت جدی قرار نمی گیرند و بیشتر مهارت های زندگی و اجتماعی را فرا می گیرند. این مدارس گزینه خوبی برای دانش آموزان شبه اوتیسم، اوتیسم خفیف، دیر آموز و ... است.11. مدارس حرفه ای

ممکن است نام مدارس حرفه ای را بین انواع مدارس کشور نشنیده باشید، این مدارس باتوجه به بافت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی برخی از مناطق جغرافیایی شکل می گیرد. بیشتر این مدارس در روستاها و مناطق کم جمعیت که فرهنگ یا زبان کاملا متفاوتی دارند مانند مناطق مرزی دیده می شود. به عنوان در بعضی مناطق مرزی که زبان مردم ترکی است، در مدارس هم به زبان ترکی حرف می زنند.

12. مدارس شاهد

برای خانواده های شاهد و ایثارگران است، اما از دیگر اقشار جامعه هم می توانند به این مدارس ورود کنند، برخی از مدارس شاهد آزمون ورودی هم دارند. کادر آموزشی این مدارس با دقت انتخاب می شوند، همینطور بر خروجی کار خود و تعداد شاگردان موفقی که از این مدارس خارج می شوند، حساس هستند.

13. مدارس قرآنی

بعضی خانواده ها که دوست دارند، فرزندشان از نظر دانش دینی قوی باشد و در مدرسه کل قرآن را حفظ کند، فرزندان خود را به این مدارس می فرستند، معمولا مدارس قرآنی در هفته بین شش تا هفت ساعت کلاس های دینی و قرآنی دارند.

14. مدرسه ورزش

در یک مدرسه ورزش، علاوه بر بخش های معمول هر مدرسه عادی، روی برخی رشته های ورزشی تمرکز زیادی وجود دارد و دانش آموزان می توانند در یک رشته ورزشی خاص مورد علاقه خودشان حرفه ای شوند.

15. مدارس هوشمند

مدارس هوشمند یکی از 40 انواع مدارس در کشور است که آموزش آن براساس سیستم هوشمند و با استفاده از رایانه و اینترنت می باشد، حتی تکلیف گیری از دانش آموزان هم بصورت الکترونیکی انجام می شود، در این مدارس تمام منابع آموزشی و کمک آموزشی به شکل الکترونیکی طراحی شده است و مدرسه فیزیکی به شکل ایده آل آن در کار نیست.

کدام یک از این انواع مدارس مناسب است؟

همان طور که گفته شد، انواع مختلفی از مدارس با جهت گیری ها و هدف گذاری های متفاوت در کشورمان وجود دارد، شما به عنوان والدین باید این انواع را بشناسید و کارکرد هر کدام را بدانید، سپس با توجه به شرایط، توانایی ها و علایق فرزندتان بهترین گزینه را برای او انتخاب کنید.

برای انتخاب یک مدرسه خوب بهتر است یک لیست از معیارها بنویسید و در مورد چند مدرسه تحقیق کنید و به آن ها امتیاز بدهید. در مقاله “بهترین مدرسه کدام است؟” معیارهای انتخاب یک مدرسه خوب و مواردی که باید به آن ها توجه کنید را گفته ایم.

✒️ کدام یک از این مدارس برای فرزند شما مناسب است؟
برای انتخاب یکی از این مدارس به توانایی‌های فرزندتان توجه می‌کنید؟
نظرات و تجربیات خود را با ما و دیگر خوانندگان مقاله در میان بگذارید.

استادی که در تهیه این مقاله ما را یاری کرده است، با کلیک روی عکس وارد صفحه شخصی استاد شوید.

نجمیه رستمی

آیا میدانستید در کشور بیش از 17 نوع مدرسه داریم؟

مهم ترین آن ها عبارتند از: مدارس دولتی، غیر انتفاعی، نمونه دولتی، تیزهوشان، هیئت امنایی، مدارس شاهد، مدارس تطبیقی، مدارس حرفه ای، مدارس تجربی (رشدی) و...

چرا والدین باید انواع مدارس را بشناسند؟

والدین باید انواع مدارسی که در کشور وجود دارد را بشناسند و بر حسب توانایی های فرزندشان بهترین مدرسه را انتخاب کنند.

نظر شما درباره این مطلب چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.